مطالب مشابه
سیستم کوپرنیک تنها یک باز کننده راه است. بعد از او نیوتون و کپلر نیز دقیقا همان کار را تکرار کردند. معرفی مدلی بر پایه اعتقادات باستانی یونانی که مرتبط با خدایان بوده ، وارد کردن اعداد و ارقام مختلف از مدل های بطلمیوس و زمین مرکزی به این سیستم جدید و نوپا، و سپس ساخت یک مدل به ظاهر علمی که میتواند هر فرضیه دیگری را برای مخالفت با ماهیت اصلی انسان و گیتی شناسی بپذیرد.
حتی پس از اصلاحات کپلر ، ناهنجاری هایی در مورد حرکت اجسام آسمانی باقی ماند. گرچه از نظر هندسی ، مدارها دایره کامل نیستند ، اما باید توجه کرد که بیضوی های کاملی نیز نیستند. به نقل از فرد هویل:
مدارهای سیاره ای ، همانطور که تا به امروز ترسیم شده اند، کاملا بیضی نیستند ، زیرا یک سیاره از طریق نیروی گرانشی که اعمال می کند ، نظم سیاره دیگر را مختل می کند. در همه حالات ، مدارها تقریبا دایره هستند …. جالب است که اگرچه مدارهای واقعی از نظر شکل تفاوت چندانی با دایره ندارند ، با این وجود خطاهای یک مدل دایره ای، کاملا قابل توجه است. در واقع ، خطاهایی به بزرگی این اندازه برای منجمان یونانی مانند هیپارخوس و بطلمیوس کاملا غیرقابل قبول بود. همین موضوع باعث شد آنها نظریه ساده خورشید مرکزی آریستارخوس را رد کنند. کوپرنیک با نظریه خورشید مرکزی انقلابی خود حداقل باید این کار را انجام می داد ، به این معنی که او باید چیزی بسیار بهتر از تصویر خورشید مرکزی ساده آریستارخوس تولید کند. کپلر پیشرفت هایی به دست آورد ، اما موفقیت کاملی نبود و باعث افزایش پیچیدگی مدل شد. کپلر و جانشینانش ممکن است نسلهای مختلف بدون رسیدن به راه حل نهایی رضایت بخش، به همین منوال پیش رفته باشند. هیچ عبارت ساده ریاضی برای نحوه تغییر جهت یک سیاره – طول جغرافیایی خورشید مرکزی آن – با زمان وجود ندارد. حتی امروز وقتی از زمان به عنوان متغیر آزاد استفاده می کنیم ، باید طول را به عنوان یک سری بی نهایت از اصطلاحات بیان کنیم.”
Fred Hoyle, Nicolaus Copernicus: An Essay on his Life and Work, pp. 73, 8, 9, 53, 11-12, 13-14, in the order of ellipses.
چارلز لین پور استاد مکانیک سماوی در دانشگاه کلمبیا ، در این مورد می گوید:
” از زمان نیوتن ، میدانیم که قوانین ر صرفا تقر کپل یب ها ، داستان های رایانه ای ، وسایل ریاضی مفید برای یافتن مکان تقریبی یک سیاره در آسمان است. آنها با دقت بیشتری نسبت به برخی دیگر اعمال می شوند. مشتری و زحل بیشترین انحراف را در حرکت کاملا بیضوی نشان می دهند. جرم آسمانی دیگری تقریبا یک درجه با مکانی که می توانست منطبق با قوانین کپلر با توجه به خورشید داشته باشد، فاصله دارد. این اختلاف چنان بزرگ است که با چشم غیرمسلح قابل تشخیص است. قطر ماه تقریبا نیم درجه است ، به طوری که اختلاف در حرکت زحل تقریبا دو برابر قطر آشکار ماه است. در طی یک سال ، در زمان انقلاب پیرامون خورشید ، زمین ممکن است از بیضی نظری به اندازه کافی برای تغییر قابل ملاحظه مکان آشکار خورشید در آسمان، دور شود.”
Charles Lane Poor, Gravitation versus Relativity, p. 129.
برای گسترش توضیحات آقای هویل و آقای پور، باید گفت که از سوابق تاریخی مشخص است که کیهان شناسی خورشید مرکزی بر اساس افسانه “سادگی” یا آنچه که در رشته های علمی اغلب به عنوان “تیغ اوکام” 1خوانده می شود ، ساخته شده است. یعنی “ساده ترین راه حل بهترین راه حل است”. این همان منطقی بود که در زمان گالیله برای ترویج سیستم خورشید مرکزی استفاده می شد ، با چنین کلیشه هایی مانند اینکه “طبیعت سادگی را دوست دارد” یا “طبیعت همیشه تصمیم می گیرد که مسیر آسان را طی کند” ، کسی به دنبال راه های دشوار نیست.
در سال ، 1674دانشمند معروف رابرت هوك (معاصر نیوتن) ، در كتاب تلاش برای اثبات حركت زمین از مشاهدات ، اعتراف كرد كه نمی تواند حرکت زمین در فضا را به اثبات برساند. او دو دلیل منطقی برای شکست خود ارائه داد. در ابتدا او ادعا کرد که کم و بیش این یک مشکل روانی است. در مرحله دوم او سعی می کند با توسل به تیغ اوکام این مسئله را حل کند ، اما در پایان ، خود هوک مغالطه چنین رویکردی را می بیند.
Robert Hooke, An Attempt to Prove the Motion of the Earth from Observations, 1674, pp. 1, 3
جذابیت تیغ اوکام برای دوستداران سیستم خورشید مرکزی هرگز فروکش نکرده است. وقتی به دلیل پیش فرض خود نسبت به نسبیت ، هانری پوانكاره ، فیزیكدان و ریاضیدان سرشناس، با این سوال روبه رو شد كه آیا زمین در درون ستارگان ثابت می چرخد یا ستارگان به دور یك زمین ثابت می چرخند ، تنها چاره وی این بود كه ادعا كند مورد اول باید پذیرفته شود زیرا ما را قادر می سازد تا نظریه ریاضی ساده تری در مورد نجوم ابداع کنیم . اما واقعیت این است که نه تنها وابستگی به سادگی فرضی کاملا غیر قابل اثبات است، بلکه سیستم خورشید مرکزی نیز ساده تر از سیستم زمین مرکزی نیست. همانطور که ایمره لاکاتوس اعتراف می کند:
“سادگی برتر نظریه کوپرنیک به اندازه دقت برتر آن، یک افسانه است. این افسانه سادگی سیستم کوپرنیک با کار دقیق و حرفه ای مورخان مدرن از بین رفت. آنها به ما یادآوری کردند که در حالی که نظریه کوپرنیک برخی از مشکلات را به روشی ساده تر از سیستم بطلمیوسی حل می کند ، جلوگیری از بروز مشکلات بسیار دیگر اجتناب ناپذیر است. سیستم کوپرنیک مطمئنا ساده تر است زیرا از برخی از اکولایزر ها و خارج از مرکز هایی که در مدل بطلمیوسی وجود داشت صرف نظر می کند. اما هر اکولایزر و خارج از مرکزی که برداشته شده باشد، باید فلک تدویر جدید جایگزین شود … او همچنین باید مرکز جهان را نه در خورشید ، بلکه در یک نقطه خالی تقریبا نزدیک به آن قرار دهد.… شخصا فکر میکنم که منصفانه است که بگوییم “تعادل سادگی” بین سیستم بطلمیوس و کوپرنیک تقریبا یکنواخت و یکسان است”
Imre Lakatos, The Methodology of Scientific Research Programmes: Philosophical Papers, edited by J. Worrall and G. Currie, Vol. 1, 1978, 1999, pp. 173-174.
در حقیقت ، با توجه به اینکه حرکت اجرام آسمانی از نظر ریاضی کاملا پیچیده است (به عنوان مثال ، حرکتهای پیچیده خورشید و ماه؛ مسئله “سه جسم” 1نیوتون و ” پریشیدگی” 2سیارات، همه اینها مستلزم استفاده از حساب دیفرانسیل و مجموع پیچیده ای برای ترسیم حرکات است ، هیچ سیستم کیهان شناسی نباید اساس سیستم خود را بر سادگی اصول و قوانین قرار دهد ، حتی علم مدرن نیز این حقیقت را یافته است که اگر راه حل برای حرکات اجرام سماوی، خیلی ساده باشد ، احتمالا اشتباه است. زیرا این بدان معنی است که این راه حل همه پارامتر ها را در نظر نمی گیرد.
جالب تر از همه این است که جریان اصلی علم برای فراموش کردن و دست کشیدن از مفاهیم مطرح شده توسط بطلمیوس ، به خود افتخار می کند اما از نظر مفهومی هنوز هم از آن مفاهیم بسیار استفاده می شود ، اگرچه برای پنهان کردن هویت، آنها را با نام های مختلفی برچسب گذاری کرده اند. چارلز لین پور این راز را در دهه 1920فاش کرد:
” انحراف از حالت “ایده آل” در عناصر مدار یک سیاره “اغتشاش” یا “پریشیدگی” نامیده می شود. در محاسبه اغتشاشات (پریشیدگی)، ریاضیدان مجبور می شود دستگاه قدیمی هیپارخوس، همان فلک تدویر بی اعتبار و دور انداخته شده را به کار گیرد. فیزیکدانان و ریاضی دانان اکنون از حرکت هارمونیک، از سری فوریه، از توسعه یک تابع به یک سری سینوس و کسینوس صحبت می کنند. نام تغییر کرده است، اما ملزومات دستگاه همچنان باقی مانده است.”
Perturbation
جذابیت سیستم کوپرنیک چیست؟
با توجه به مطالبی که تا اینجا خواندید، این سوال قطعا برای شما ایجاد میشود که چگونه سیستم کوپرنیک چنین محبوبیتی پیدا کرده است. چگونه است كه رساله ای مملو از مفروضات هندسی و ریاضی ، علاوه بر اینكه یكی از كتاب های نه چندان محبوب و كمتر مطالعه شده روزگار خود است ، به مقدس ترین “واقعیت” وجود جهان تبدیل شده است؟ کوستلر حداقل یک پاسخ قابل قبول ارائه می دهد :
“پاسخ این است که جزئیات مهم نبودند و برای درک اصل موضوع، نیازی به مطالعه کتاب نبود. ایده هایی که قدرت تغییر عادت های اندیشه انسان را دارند ، فقط بر روی ذهن هشیار عمل نمی کنند. آنها به آن لایه های عمیق تر نفوذ می کنند که نسبت به تضادهای منطقی بی تفاوت هستند. آنها نه بر برخی از مفهوم های خاص ، بلکه بر چشم انداز کلی ذهن تأثیر می گذارند. ایده خورشید مرکزی توسط کوپرنیک به یک سیستم متبلور شده تبدیل شد و توسط کپلر به شکل امروزی بیان شد و فضای اندیشه را نه با آنچه صریحا بیان میکرد ، بلکه با آنچه به طور ضمنی در آن بود تغییر داد.”
The Sleepwalkers, p. 218
کوپرنیک تنها یک باز کننده راه است. بعد از او نیوتون و کپلر نیز دقیقا همان کار را تکرار کردند. معرفی مدلی بر پایه اعتقادات باستانی یونانی که مرتبط با خدایان بوده ، وارد کردن اعداد و ارقام مختلف از مدل های بطلمیوس و زمین مرکزی به این سیستم جدید و نوپا، و سپس ساخت یک مدل به ظاهر علمی که میتواند هر فرضیه دیگری را برای مخالفت با ماهیت اصلی انسان و گیتی شناسی بپذیرد.
تا اینجا دانستیم که هیچ شواهدی توسط افرادی مانند فیثاغورس، آریستارخوس، گالیله، نیوتون، کوپرنیک، کپلر و… برای کرویت و چرخش زمین داده نشده و اکثریت دانشمندان باستان به علت نبود امکانات و تجهیزات دقیق و درست، به اشتباه به چنین مدلی در ذهن خود رسیدند و تصور کردند که درحال کشف حقایق جهان هستند. بعد ها دانشمندان اروپایی با قصد خاصی ، تحت تاثیر تفکرات اشتباه و پوچ یونانی، چنین مدل هایی را گسترش دادند.
در مطالب آینده به توضیح چرایی پذیرش سیستم کوپرنیکی و قبول کرویت زمین توسط جامعه علمی خواهیم پرداخت.
